IV. Tiparet e Perėndisė

Tiparet e Perėndisė janė cilėsitė thelbėsore tė njė Qėnieje tė pėrsosur.

A. Gjithėpushtetshmėria e Perėndisė.

Kjo do tė thotė se Perėndia ėshtė i gjithėpushtetshėm dhe i plotfuqishėm: "Dhe dėgjova njė zė si njė turmė tė madhe, dhe si zė shumė ujėrash dhe si zė shumė bubullimash tė forta, qė thoshte: 'Aleluja, sepse filloi tė mbretėrojė Zoti, Perėndia ynė, i Plotfuqishmi!'" (Zbulesa 19:6). "Dhe Jezusi duke pėrqėndruar shikimin mbi ta tha: 'Pėr njerėzit kjo ėshtė e pamundur, por pėr Perėndinė ēdo gjė ėshtė e mundur'" (Mateu 19:26). "A ka ndonjė gjė qė ėshtė shumė e vėshtirė pėr Perėndinė?" (Zanafilla 18:14a).

Vetėm njė gjė mund ta kufizojė Perėndinė, dhe kjo ėshtė vullneti i Tij i shenjtė. Ndonjė i pamend mund tė propozojė 2 Timoteu 2:13 qė thotė: "Nėse jemi tė pabesė, ai mbetet besnik, sepse ai nuk mund ta mohojė vetveten". Ky person mund tė thotė: "Ja ku ėshtė diēka qė Perėndia nuk mund ta bėjė". Nuk bėhet fjalė se ēfarė mund tė bėjė Perėndia, por ēfarė do tė bėjė Perėndia.

1. Perėndia ka pushtet mbi natyrėn. "Qiejtė u bėnė me anė tė fjalės sė Zotit dhe tėrė ushtria e tyre me anė tė frymės sė gojės sė tij. Ai mblodhi ujėrat nė njė tog dhe vendosi thellėsitė e tyre tė mėdha si rezervuare. Tėrė toka le tė ketė frikė nga Zoti dhe le tė dridhen para tij banorėt e botės. Sepse ai foli dhe gjėja u bė; ai urdhėroi dhe gjėja u shfaq" (Psalmi 33:6-9). "Sepse kėshtu thotė Zoti i ushtrive: 'Edhe njė herė, pas pak, unė do t'i bėj tė dridhen qiejtė dhe dheun, detin dhe sterenė'" (Hagai 2:6). Shihni gjithashtu Zanafilla 1:1-3 dhe Nahumi 1:3-6. Njeriut i duhen vegla pėr tė bėrė gjėra, kurse Perėndia vetėm flet dhe ajo gjė bėhet.

2. Perėndia ka pushtet mbi njeriun. "Ka vetėm njė Ligjdhėnės, qė mund tė tė shpėtojė ose tė tė ēojė nė humbje; por ti kush je qė gjykon njė tjetėr? Dhe tani, ju qė thoni: 'Sot ose nesėr do tė shkojmė nė atė qytet, dhe do tė rrijmė atje njė vit, do tė tregtojmė dhe do tė fitojmė', ndėrsa nuk dini pėr tė nesėrmen. Sepse ē'ėshtė jeta? Ėshtė njė avull qė duket pėr pak dhe pastaj humbet. Nė vend qė tė thoni: 'Nė dashtė Zoti dhe nė paēim jetė, ne do tė bėjmė kėtė ose atė gjė'" (Jakobi 4:12-15). Shihni edhe Eksodi 4:11.

3. Perėndia ka pushtet mbi engjėjt. "Tėrė banorėt e dheut pėrpara tij konsiderohen si asgjė; ai vepron si tė dojė me ushtrinė e qiellit dhe me banorėt e dheut. Askush nuk mund t'ia ndalė dorėn ose t'i thotė: 'Ēfarė po bėn?'" (Danieli 4:35).

4. Perėndia ka pushtet mbi Satanin. Tek Jobi 1:12 dhe 2:6 vėmė re se Satani i ėshtė nėnshtruar Perėndisė: "Zoti i tha Satanait: 'Ja tė gjitha ato qė ai zotėron janė nėn pushtetin tėnd, por mos e shtri dorėn mbi personin e tij'. Kėshtu, Satanai u largua nga prania e Zotit … Zoti i tha Satanait: 'Ja ai, ėshtė nė pushtetin tėnd, por mos ia merr jetėn'". Ne e dimė fundin e Satanit nga Shkrimet e mėposhtme: "Tani Perėndia i paqes do ta dėrmojė sė shpejti Satananė nėn kėmbėt tuaja …" (Romakėve 16:20). "Ai e kapi dragoin, gjarpėrin e lashtė, qė ėshtė djalli dhe Satanai, dhe e lidhi pėr njė mijė vjet, … atėherė djallin qė i kishte mashtruar, do ta hedhin nė liqenin e zjarrit e tė squfurit, ku janė bisha dhe profeti i rremė; dhe do tė mundohen ditė e natė nė shekuj tė shekujve" (Zbulesa 20:2, 10). Shihni pėr kėtė edhe Luka 22:31-32.

5. Perėndia ka pushtet mbi vdekjen. Pali lutet qė efesianėt mund ta dinė se "cila ėshtė madhėshtia e jashtėzakoshme e fuqisė sė tij ndaj nesh, qė besojmė sipas veprimit tė forcės sė fuqisė sė tij, tė cilėn e vuri nė veprim nė Krishtin, duke e ringjallur prej sė vdekurish dhe duke e vėnė tė ulej nė tė djathtėn e tij nė vendet qiellore, pėrmbi ēdo principatė, pushtet dhe fuqi, zotėrim dhe ēdo emėr qė pėrmendet jo vetėm nė kėtė epokė, por edhe nė atė tė ardhme" (Efesianėve 1:19-21). "Pastaj vdekja dhe hadesi [ferri] u flakėn nė liqenin e zjarrit. Kjo ėshtė vdekja e dytė" (Zbulesa 20:14).

B. Gjithėdituria e Perėndisė.

Gjithėdituri do tė thotė "i gjithėdijshėm". Perėndia ėshtė "i Gjithėdijshmi" Perėndi. Ai di ēdo gjė! "Sepse, po tė na dėnojė zemra jonė, Perėndia ėshtė mė i madh se zemra jonė dhe njeh ēdo gjė" (1 Gjoni 3:20).

1. Gjithėdituria pėrfshin krejt natyrėn. Perėndia, Krijuesi, di gjithēka qė lidhet me krijesat e Tij.

a. Pėr krijesat e Tij pa jetė. "Ai llogarit numrin e yjeve dhe i thėrret tė gjitha sipas emrit tė tyre" (Psalmi 147:4). "Nuk e di ti, vallė, nuk e ke dėgjuar? Perėndia i pėrjetėsisė, Zoti, krijuesi i kufijve tė tokės, nuk mundohet dhe nuk lodhet, zgjuarsia e tij ėshtė e panjohshme" (Isaia 40:28).

b. Pėr krijesat e Tij shtazore. "A nuk shiten vallė dy harabela pėr njė aspėr? Dhe megjithatė asnjė prej tyre nuk bie pėr tokė pa dashjen e Atit tuaj" (Mateu 10:29).

c. Pėr krijesat e Tij njerėzore. Perėndia e njeh njeriun plotėsisht. "Mos u bėni, pra, si ata, sepse Ati juaj i di gjėrat pėr tė cilėt keni nevojė, para se ju t'i kėrkoni" (Mateu 6:8). Ai i njeh mjaft mirė nevojat e njerėzve. Ai i di edhe mendimet e njeriut: "Ti e di kur ulem dhe kur ngrihem, ti e kupton nga larg mendimin tim" (Psalmi 139:2). "Zoti i njeh mendimet e njeriut dhe e di qė nuk janė veē kotėsi" (Psalmi 94:11). Shihni gjithashtu 1 Kronikave 28:9 dhe Hebrenjve 4:13. Perėndia e njeh zemrėn e njeriut: "Ti dėgjoje nga qielli, vendbanimi yt, dhe fal, ndėrhy dhe jepi secilit sipas sjelljes sė tij, ti qė njeh zemrėn e secilit; (nė tė vėrtetė vetėm ti ua njeh zemrėn gjithė bijve tė njerėzve)" (1 Mbretėrve 8:39). Shihni edhe Psalmi 44:21 dhe Veprat 1:24. Zoti i njeh pėrvojat nėpėr tė cilat kemi kaluar: "Zoti tha: 'Sigurisht qė e kam parė pikėllimin e popullit tim qė ndodhet nė Egjypt dhe e kam dėgjuar britmėn e tij pėr shkak tė shtypėsve tė tij, sepse i njoh vuajtjet e tij'" (Eksodi 3:7). Ėshtė absurde qė njeriu tė pėrpiqet tė mashtrojė Perėndinė!

2. Gjithėdituria mbulon gjithė kohėn. "Prej kohėsh janė tė njohura te Perėndia tė gjitha veprat e tij" (Veprat 15:18). Kjo mbulon tė kaluarėn, tė tashmen dhe tė ardhmen. Tė kaluarėn e sheh Perėndia, sepse na ka dhėnė gjėra qė kanė ndodhur mijėra vjet mė pėrpara (p.sh. Libri i Zanafillės); e tashmja ėshtė njė libėr i hapur pėr Atė: "Dhe nuk ka asnjė krijesė qė tė jetė e fshehur para tij, por tė gjitha janė lakuriq dhe tė zbuluara para syve tė Atij, tė cilit do t'i japim llogari" (Hebrenjve 4:13); edhe e ardhmja njihet ashtu siē njihen e kaluara dhe e tashmja. Ai e di fundin qė nga fillimi, "i cili ishte i paranjohur para krijimit tė botės por i shfaqur pėr ju kohėt e fundit" (1 Pjetri 1:20). 1 Mbretėrve 13:2 ėshtė njė ilustrim i mrekullueshėm i asaj qė Perėndia e di tė ardhmen. Njė foshnjeje ia vunė emrin treqind vjet mė para se tė lindte, iu caktua familja ku do tė lindte dhe gjėrat qė do tė bėnte nė jetėn e mėvonshme. "Me urdhėr tė Zotit klithi kundėr altarit dhe tha: 'Altar, altar, kėshtu thotė Zoti. Ja, nė shtėpinė e Davidit do tė lindė njė djalė i quajtur Josia, i cili ka pėr tė flijuar mbi ty priftėrinjtė e vendeve tė larta dhe do tė djegė mbi ty kocka njerėzore'". Shihni Isaia 44:28, Jeremia 1:5, Galatasve 1:15-16, Eksodi 3:19 dhe Danieli 2:8. Duke qenė se Perėndia e njeh tė ardhmen, ne duhet ta lėshojmė veten tonė nė duart e Tij.

3. Gjithėdituria pėrfshin tė gjitha mundėsitė. Vetėm Perėndia e di se si do kishte shkuar puna, nė qoftė se do tė ndodhte diēka qė nuk ndodhi. "Dhe ti, o Kapernaum, qė u ngrite deri nė qiell, do tė fundosesh deri nė ferr, sepse nėse do tė ishin kryer nė Sodomė veprat e fuqishme qė janė kryer nė ty, ajo do tė ishte edhe sot e kėsaj dite" (Mateu 11:23). Shihni edhe 1 Samueli 23:12 dhe Isaia 48:18.

C. Gjithėzgjuarsia e Perėndisė.

Kjo do tė thotė qė Perėndia ka gjithė menēurinė. Ka njė ndryshim tė madh nė mes tė zgjuarsisė dhe njohurisė. Njohuria ėshtė ajo qė di njė njeri, kurse zgjuarsia ėshtė shfaqja e pėrsosur e kėsaj njohurie. Zgjuarsia pėrfshin dallim dhe gjykim.

1. Vendim pėr synimin mė tė lartė. Tė gjitha gjėrat janė zgjedhur nė mėnyrė tė atillė, qė do tė realizojnė synimin mė tė lartė pėr lavdinė e Perėndisė.

2. Rruga mė e mirė pėr tė arritur kėtė synim. Kėtu zgjuarsia mbron vetveten jo vetėm duke zgjedhur atė qė sjell plotėsimin e synimit mė tė lartė, por duke caktuar edhe rrugėn mė tė mirė pėr tė arritur atė qėllim. "O thellėsi pasurie, urtėsie dhe diturie tė Perėndisė! Sa tė pahulumtueshme janė gjykimet e tij dhe tė pashtershme janė udhėt e tij!" (Romakėve 11:33). Shihni gjithashtu Romakėve 16:27, 1 Korintasve 2:7, Efesianėve 1:8, 3:10 dhe 1 Timoteut 1:17.

D. Kudopranishmėria e Perėndisė.

Ka shumė ide tė paqarta sot pėr kudopranishmėrinė e Perėndisė. Perėndia ėshtė i pranishėm kudo. Perėndia ėshtė kudo, por nuk ėshtė nė gjithēka. Besimi se Perėndia ėshtė nė gjithēka, quhet panteizėm. Nė qoftė se Perėndia do tė ishte nė gjithēka, mund ta adhuronim duke u pėrkulur para njė guri, peme, tavoline, ose ēdo objekti tjetėr. Perėndia nuk ėshtė nė gjithēka, por Ai ėshtė kudo! Ilustrimi mė i mirė pėr kėtė ėshtė mėsuesi para klasės sė tij. Mėsuesi ėshtė i pranishėm pėr ēdo student nė klasė, por ai nuk ėshtė i pranishėm pėr ata qė janė jashtė, as pėr ata qė janė nė katin e dytė dhe as pėr ata qė janė nė klasėn tjetėr. Pse? Sepse muret, dyshemetė dhe hapėsira janė pengesa nė mes tij dhe atyre qė janė nė pjesėt e tjera tė ndėrtesės. Por Perėndia depėrton pėrtej ēdo pengese, hapėsire dhe materiali.

Megjithatė ne besojmė se ėshtė njė vend i caktuar ku Ai e shfaq vetveten dhe ku Ai rri. Nga ai vend Ai ėshtė i pranishėm tek ēdo gjė nė gjithėsi. "Dėgjo lutjen e shėrbėtorit tėnd dhe tė popullit tėnd tė Izraelit kur do tė tė luten duke t'u drejtuar nga ky vend. Dėgjo nga vendi ku ti banon nė qiejt; dėgjo dhe fal" (1 Mbretėrve 8:30). Shihni edhe tek Jeremia 23:24, Efesianėve 1:20 dhe Zbulesa 21:2.

Ndėrsa vendbanimi i Perėndisė ėshtė nė Parajsė, e dimė se Ai e ka shfaqur vetveten edhe nė vende tė tjera: nė tokė, si atėherė kur qėndroi nė ferrishten qė po digjej (Eksodi 3:4); edhe nė mish, nė mishėrim nė Jezus Krishtin: "Kini nė ju po atė mendje qė ishte nė Jezus Krishtin, i cili, edhe pse ishte nė trajtė Perėndie, nuk e ēmoi si njė gjė ku tė mbahej fort pėr tė qenė barabar me Perėndinė, por e zbrazi veten e Tij duke marrė trajtė shėrbėtori, e u bė i ngjashėm me njerėzit; dhe duke u gjetur nga pamja e jashtme si njeri, e pėruli vetveten duke u bėrė i bindur deri nė vdekje, deri nė vdekje tė kryqit" (Filipianėve 2:5-8).

Fryma e Shenjtė ėshtė gjithkund. Ai ėshtė nė besimtarėt: "Dhe unė do t'i lutem Atit dhe ai do t'ju japė njė Ngushėllues tjetėr, qė do tė qėndrojė pėrgjithmonė me ju, Frymėn e sė Vėrtetės, qė bota nuk mund ta marrė, sepse nuk e sheh dhe nuk e njeh; por ju e njihni, sepse qėndron me ju dhe do tė jetė nė ju" (Gjoni 14:16-17). Ai ėshtė me jobesimtarėt: "Megjithatė unė ju them tė vėrtetėn: ėshtė mė mirė pėr ju qė unė tė shkoj, sepse, po nuk shkova nuk do tė vijė Ngushėlluesi; por, po shkova, unė do t'jua dėrgoj. Dhe kur tė ketė ardhur, ai do ta bindė botėn pėr mėkat, pėr drejtėsi dhe pėr gjykim" (Gjoni 16:7-8).

Perėndia ėshtė me ne, pavarėsisht se ku jemi. Ai ėshtė gjithkund i pranishėm. Ai gjendet kudo!

E. Pėrjetėsia e Perėndisė.

Kjo ėshtė njė gjė qė nuk ėshtė rrokur kurrė nga mendja njerėzore: Perėndia ėshtė pa fillim dhe pa fund. Ai ėshtė "i Pėrjetshmi Tani". Ai ėshtė i vetmi qė ėshtė. Nuk ka as tė kaluar dhe as tė ardhme nė pėrjetėsi. Perėndia ėshtė i pėrjetshėm, prandaj nuk ka as tė kaluar, as tė ardhme me Perėndinė. "Kam thėnė: O Perėndia im, mos mė merr nė mes tė ditėve tė mia. Vitet e tua zgjasin brez pas brezi. Sė lashti ti ke vendosur tokėn dhe qiejtė janė vepėr e duarve tė tua; ata do tė zhduken por ti do tė mbetesh; do tė konsumohen tė gjithė si njė rrobe; ti do t'i ndėrrosh si njė rrobe dhe ata do tė ndryshohen. Por ti je gjithnjė po ai dhe vitet e tua nuk do tė kenė marrė kurrė fund" (Psalmi 102:24-27). Shihni gjithashtu Psalmi 90:4.

Dikush mund tė pyesė: "Cili ėshtė ndryshimi ndėrmjet Zanafilla 1:1 dhe Gjoni 1:1?" Zanafilla 1:1 thotė: "Perėndia krijoi qiellin dhe tokėn". Gjoni 1:1 thotė: "Nė fillim ishte Fjala, dhe Fjala ishte me Perėndinė, dhe Fjala ishte Perėndi". A janė tė dy "fillimet" tė njėjta? Nė qoftė se po, atėherė Fjala, Jezus Krishti, kishte njė fillim! Tė dy pjesėt e Shkrimit nisin nė tė njėjtėn pikė qė ėshtė fillimi. Zanafilla 1:1 nis me fillimin dhe shikon pėrpara drejt pėrjetėsisė, ndėrsa Gjoni 1:1 nis me fillimin dhe shikon prapa nė pėrjetėsi. Prandaj Fjala, Zoti Jezus Krisht, nuk kishte fillim.

F. Pandryshueshmėria e Perėndisė.

Me fjalė tė tjera "Perėndia nuk ndryshon". Qenia e Tij, qėndrimet dhe aktet e Tij janė pa ndryshim: "Unė jam Zoti, nuk ndryshoj; prandaj o bij tė Jakobit nuk jeni konsumuar" (Malakia 3:6). "Ēdo gjė e mirė qė na jepet dhe ēdo dhuratė e pėrsosur vjen prej sė larti dhe zbret nga Ati i dritave, pranė tė cilit nuk ka ndėrrim dhe as hije ndryshimi" (Jakobi 1:17). "Kėshtu Perėndia, duke dashur t'u tregojė trashėgimtarėve tė premtimit nė mėnyrė mė tė qartė palėkundshmėrinė e vendimit tė tij vuri ndėrmjetės betimin" (Hebrenjve 6:17).

Pėr diskutim tė pendesės sė Perėndisė shihni kapitullin e parė, III, C, 3, b.

G. Dashuria e Perėndisė.

1. Citimi i dashurisė ."Ai qė nuk ka dashuri nuk e ka njohur Perėndinė, sepse Perėndia ėshtė dashuri … ne e njohėm dhe besuam dashurinė qė Perėndia ka pėr ne. Perėndia ėshtė dashuri dhe ai qė qėndron nė dashuri, qėndron nė Perėndinė dhe Perėndia nė tė" (1 Gjoni 4:8, 16). Ky ėshtė pėrkufizimi i Perėndisė. Ka shumė mbiemra qė cilėsojnė Perėndinė. Mund tė themi qė Perėndia ėshtė i dashur, por kėtu zbulojmė qė Ai ėshtė vetė dashuri! Dashuria e Perėndisė vjen prej zbulesės. Nuk vjen nga njohuria e ndokujt. Ajo nuk mund tė shihet nė natyrė. Ajo njohuri qė Perėndia ėshtė dashuri, vjen vetėm nga Fjala e Perėndisė. Ka nga ata qė mohojnė frymėzimin e Shkrimit tė Shenjtė, por thonė qė Perėndia ėshtė dashuri. Nė qoftė se Bibla nuk ėshtė Fjala e Perėndisė, si mund ta dimė ne qė Perėndia ėshtė dashuri? Ju mund tė kėrkoni nė gjithė botėn dhe nuk mund tė gjeni thėnien "Perėndia ėshtė dashuri" mes paganėve. Ata kanė zotėt dhe idhujt e tyre, por njė Perėndi qė ėshtė "Perėndia ėshtė dashuri" ėshtė i panjohur pėr ta. Bibla ėshtė Fjala e Perėndisė. Ajo dhe vetėm ajo na tregon qė "Perėndia ėshtė dashuri".

2. Objektet e dashurisė. Nė qoftė se Perėndia ėshtė dashuri, atėherė kjo dashuri duhet t'i drejtohet dikujt dhe i ėshtė drejtuar, sepse nga Shkrimet mėsojmė qė objektet e dashurisė sė Tij janė:

a. Biri i Tij. Perėndia e do Birin e Tij mė shumė se ē'mund tė donte njeriu fėmijėn e vet. "Dhe ja njė zė u dėgjua nga qielli, duke thėnė: Ky ėshtė Biri im i dashur nė tė cilin jam kėnaqur" (Mateu 3:17). Shihni edhe Mateu 17:5. Dashuria e Perėndisė ėshtė e pėrsosur dhe tejkalon ēdo kufi: "O Atė, unė dua qė atje ku jam unė, tė jenė me mua edhe ata qė mė ke dhėnė, qė ta shohin lavdinė time qė ti mė ke dhėnė, sepse ti mė ke dashur para themelimit tė botės" (Gjoni 17:24).

b. Tė gjithė besimtarėt. Tė gjithė ata qė besojnė nė Zotin Jezus Krisht, janė objekt i dashurisė hyjnore tė Perėndisė. Ai e shfaq kėtė dashuri ēdo ditė. "Ati vetė ju do sepse ju mė deshėt mua dhe keni besuar se unė dola nga Perėndia" (Gjoni 16:27). "Unė jam nė ta dhe ti nė mua, qė tė jenė tė pėrsosur nė unitet dhe qė bota tė njohė qė ti mė ke dėrguar dhe qė i ke dashur, ashtu siē mė ke dashur mua" (Gjoni 17:23).

c. Izraeli. Jini tė kujdesshėm se si flisni pėr "ēifutėt". Ata janė objekt i dashurisė sė Perėndisė, ashtu si edhe ne tė krishterėt: "Shumė kohė mė pėrpara Zoti m'u shfaq duke thėnė: Po, tė kam dashur me njė dashuri tė pėrjetshme, prandaj tė kam tėrhequr me dashamirėsi" (Jeremia 31:3).

d. Mėkatarėt. Perėndia nuk ndryshon nė lidhje me qėndrimin e Tij ndaj mėkatit. Perėndia e urren mėkatin, por i do mėkatarėt! "Por Perėndia qė ėshtė i pasur nė mėshirė, pėr shkak tė dashurisė sė tij tė madhe me tė cilėn na deshi, edhe atėherė kur ishim tė vdekur nė faje, na dha jetė me Krishtin (ju jeni tė shpėtuar me anė tė hirit)" (Efesianėve 2:4-5). "Sepse, ndėrsa ishim akoma pa forcė, Krishti vdiq nė kohėn e tij pėr tė paudhėt. Vėshtirė nė fakt nėse vdes dikush pėr njė tė drejtė; mbase ndonjė do tė guxonte tė vdiste pėr njė njeri tė mirė. Por Perėndia e tregon dashurinė e tij ndaj nesh nė atė qė, kur ende ishim mėkatarė, Krishti vdiq pėr ne" (Romakėve 5:6-8).

3. Shfaqjet e dashurisė.

a. Nė dhuratėn e Birit tė Tij pėr njerėzit mėkatarė. "Nė kėtė ėshtė shfaqur dashuria e Perėndisė ndaj nesh, se Perėndia dėrgoi Birin e Tij tė vetėmlindurin nė botė qė ne tė rrojmė nėpėrmjet tij" (1 Gjoni 4:9). Shihni gjithashtu Gjoni 3:16 dhe Romakėve 5:6-8. Njeriu nuk mund tė shikojė drejt Kalvarit dhe tė thotė: "Perėndia nuk mė do mua". Njė burrė i dashur po tregonte pėr ēastet kur djali i tij ishte nė grahmat e fundit tė vdekjes. Gjėja mė e vėshtirė qė i duhej tė bėnte, ishte tė thoshte: "U bėftė vullneti yt. Nėse Ti e do djalin tim Ti mund ta marrėsh atė". O, tė dorėzoj djalin tim tė vetėm! Por njerėzia ia japin djemtė e tyre Perėndisė, i cili kujdeset pėr ta mė mirė sesa njerėzit. Perėndia e dha Birin e tij tė vetėm pėr mėkat, pėr tė paguar pėr mėkatin e mėkatarėve! Po, ne mund t'i shohim fėmijėt tanė nė thonjtė e vdekjes, por Perėndia e pa Birin e Tij duke vuajtur mė shumė se askush tjetėr. Fėmija mė i dashur nė botė ėshtė pėr ne njė i huaj, nė krahasim me dashurinė e Perėndisė ndaj Birit tė Tij. Perėndia bėn shenjė drejt Kalvarit dhe thotė: "Shihni Birin Tim! Shikojeni Atė, tė tallur, tė rrahur e tė mavijosur?" Perėndia e pa Atė. Perėndia i pa mėkatarėt ndėrsa e kryqėzuan. Perėndia mund t'i kishte fshirė nga faqja e dheut, por nuk e bėri kėtė. Gozhdėt qė shpuan duart e Birit tė Tij, shpuan edhe zemrėn e Atit. Ne nuk mund ta kuptojmė kurrė kėtė. "Sepse Perėndia e deshi aq botėn sa dha …" Ati e dorėzoi Atė nė duart e drejtėsisė pėr tė paguar pėr mėkatet tona. Shumė vrasės kanė paguar me jetėn e tyre pėr krimet qė kanė bėrė, por Jezusi u dorėzua pėr tė paguar pėr krimet tona.

 b. Duke dhėnė jetė dhe pozitė nė Krishtin. Vetėm besimtarėve u jepet kjo pozitė e shenjtė, pra, "nė Krishtin". Ja ku jemi, tė shpėtuar dhe tė padėnuar. "Shumė tė dashur, tani jemi bij tė Perėndisė, por ende nuk ėshtė shfaqur ē'do tė jemi; por e dimė se, kur tė shfaqet ai, do tė jemi tė ngjashėm me tė, sepse do ta shohim se si ėshtė ai" (1 Gjoni 3:2); "Edhe atėherė kur ishim tė vdekur nė faje, na dha jetė me Krishtin (ju jeni tė shpėtuar me anė tė hirit), edhe na ringjalli me tė dhe na vuri me tė nė vendet e larta qiellore, nė Krishtin Jezus" (Efesianėve 2:5-6).

c. Duke na siguruar se quhemi bij tė Perėndisė. "Shikoni ē'dashuri tė madhe na dha Ati, qė tė quhemi bij tė Perėndisė. Prandaj bota nuk na njeh, sepse nuk e ka njohur atė" (1 Gjoni 3:1).

d. Duke i qortuar tė dashurit e Tij. "Perėndia ndreq atė qė do dhe fshikullon ēdo bir qė i pėlqen. Nė qoftė se ju do ta duroni qortimin, Perėndia do t'ju trajtojė si bij; sepse cilin bir nuk e korrigjon i ati? Por, po tė mbetemi tė pandrequr, ku tė gjithė u bėnė pjestarė, atėherė jeni kopila dhe jo bij. Pastaj etėrit tanė sipas mishit i patėm pėr tė na ndrequr dhe i nderonim ata; a nuk do t'i nėnshtrohemi mė tepėr Atit tė shpirtrave, pėr tė jetuar? Sepse ata na ndreqėn pėr pak ditė, ashtu si u dukej mė mirė, kurse ai na ndreq pėr tė mirėn tonė qė tė bėhemi pjestarė tė shenjtėrisė sė tij. Ēdo ndreqje, pra, aty pėr aty, nuk duket se sjell gėzim, po hidhėrim; por mė pas u jep njė fryt drejtėsie atyre qė janė ushtruar me anė tė tij" (Hebrenjve 12:6-11). Mbani mend qė qortimi i Zotit ėshtė pėr tė mirėn dhe pėrfitimin tonė. Ne kemi nevojė pėr qortim, dhe kjo ėshtė e domosdoshme nė jetėn e tė krishterit. Kėtė e marrim nga Ati ynė qiellor.

e. Duke i kujtuar fėmijėt e Tij nė ēdo rrethanė tė jetės. Nė lidhje me kujdesin e prindėrve, nė Bibėl bėhet pyetja: "A ka njė dashuri mė tė madhe se dashuria e nėnės?". Dhe dėgjoni ēfarė thotė Zoti: "A mund ta harrojė njė grua fėmijėn e saj tė gjirit, qė tė mos ketė dashuri pėr birin e barkut tė saj?". Pra, a ėshtė e mundur qė njė nėnė tė braktisė fėmijėn e saj? Pėrgjigjja ėshtė "Po". Nė ditėt tona ka mjaft fėmijė tė braktisur nga prindėrit e tyre. Me tė vėrtetė ėshtė njė turp! Sepse duhet tė ketė ligje qė i detyrojnė prindėrit tė kujdesen pėr fėmijėt e tyre. Megjithatė kjo ėshtė natyra e mishit; kjo ėshtė natyra prej Adamit, natyra mėkatare, qė prindėrit braktisin fėmijėt e tyre. Ndoshta mund tė njihni dikė qė ka braktisur fėmijėn e tij. Ndoshta edhe juve ju ka braktisur dikush. Por dėgjo pjesėn tjetėr tė Fjalės sė Perėndisė: "Unė nuk do tė tė harroj" (Isaia 49:15). Ėshtė DIKUSH nė kėtė botė qė nuk i braktis fėmijėt e Tij!

f. Duke u gėzuar pėr kthimin e birit plangprishės. Kjo histori e mrekullueshme gjendet nė Luka 15:11-24. Ėshtė historia e njė biri, jo e njė mėkatari. Njė mėkatar nuk ėshtė njė bir. Vetėm njė bir ėshtė bir dhe nuk mund ta zhbirėsosh njė bir. Njė bir ėshtė i lindur bir pėrgjithmonė. Megjithatė, kėtu kemi njė bir qė kishte rėnė aq poshtė, sa dėshmia e tij si bir kishte humbur. Kujtoni qė ai ishte akoma njė bir, si nė fusha kur ushqente tufėn e derrave, ashtu edhe nė shtėpinė e Atit tė tij. Marrėdhėnia akoma ekzistonte, por miqėsia ishte thyer. Ju mund tė humbisni miqėsinė, por nuk mund tė humbisni birninė. Ai vendosi se si do t'i thoshte atit tė tij kur tė kthehej, por nuk pati rast. Ai me siguri tha: "Unė kam mėkatuar kundėr qiellit dhe para teje dhe nuk jam mė i denjė tė quhem biri yt"; por, pėrpara se ai t'i thoshte: "Trajtomė edhe mua si njė nga meditėsit e tu", Ati, duke mbajtur birin e tij nė duar, u thirri me zė tė lartė shėrbėtorėve: "Sillni rroben mė tė mirė pėr t'ia veshur, dhe i vini njė unazė nė gisht dhe sandale nė kėmbė; dhe sillni kėtu viēin mė tė majmė dhe thereni; le tė hamė e tė gėzohemi se ky biri im kishte vdekur dhe u kthye nė jetė; kishte humbur dhe u gjet" (Luka 15:21-24).

Le ta dijė plangprishėsi qė, nė qoftė se ka lindur njėherė nga lart, ai ėshtė akoma fėmijė i Perėndisė. Lėreni qė tė vendosė dhe "tė ngrihet dhe tė shkojė" tek Ati i tij. Ati qėndron krahėhapur, gati pėr tė puthur fėminė e Tij tė larguar, kur ai pendohet. "Ngrihu dhe shko!"

4. Format e dashurisė sė Perėndisė.

a. Nė mirėsinė e Perėndisė.

(1) E shfaqur nė krijimin. "Perėndia pa … qė ishte mirė". Kjo frazė pėrmendet shpeshherė nė kapitullin e parė tė Zanafillės. Perėndia ėshtė i mirė dhe tė gjitha gjėrat qė Ai krijon dhe bėn, janė pėr tė mirėn e njeriut.

(2) E shfaqur nė kujdesin e Tij pėr krijesat shtazore. "Sytė e tė gjithėve shikojnė drejt teje dhe presin; dhe ti ua jep atyre ushqimin e tyre nė kohėn e duhur. Ti e hap dorėn tėnde, dhe plotėson dėshirėn e ēdo qenie tė gjallė" (Psalmi 145:15-16).

(3) E shfaqur nė kėnaqėsitė pėr krijesat e Tij. Pse do tė ishte gjithė bukuria e natyrės, po tė mos ishte krijuar ta shijojė syri i njeriut?

(4) E shfaqur nė dhuratėn e Birit tė Tij. Kjo vėrteton mirėsinė e Perėndisė, qė Perėndia ėshtė i mirė.

(5) E shfaqur nė lejimin e mėkatarėve tė pendohen. "Apo i pėrēmon pasuritė e mirėsisė sė tij, tė durimit dhe zemėrgjerėsisė sė tij, duke mos njohur qė mirėsia e Perėndisė tė prin nė pendim?" (Romakėve 2:4).

b. Nė dashamirėsinė e Perėndisė. "Sepse ai qė nuk e kurseu Birin e vet, por e dha pėr tė gjithė ne, qysh nuk do tė na dhurojė tė gjitha gjėrat bashkė me tė?" (Romakėve 8:32). Pėrderisa Perėndia na ka dhėnė dhuratėn mė tė madhe, Birin e Tij, duhet tė jemi tė sigurt se bashkė me tė vjen edhe "paketimi". Biri ėshtė dhurata dhe "paketimi" janė gjėrat e mbėshtetjes sė Tij qė i ngazėllojnė frymėrat tona.

c. Nė ngadalėsinė e zemėrimit tė Perėndisė. "Zoti nuk vonon nė plotėsimin e premtimit tė tij siē disa mendojnė se ai bėn, por ėshtė i durueshėm ndaj nesh dhe nuk do qė ndokush tė humbasė por qė tė gjithė tė vijnė nė pendim" (2 Pjetri 3:9). "Dhe Zoti kaloi pranė tij dhe thirri: 'Zoti, Perėndia i pėrjetshėm, i mėshirshėm dhe i dhembshur, i ngadalshėm nė zemėrim, i pasur nė mirėsi dhe nė besnikėri'" (Eksodi 34:6). Shihni gjithashtu Numrat 14:18.

Sa nga ne e lavdėrojmė Zotin qė Shpėtimari ynė na dha kohė pėr t'i besuar Atij pėr shpėtimin tonė? Sa mirė qė pritja e Perėndisė ėshtė shfaqur ndaj nesh, nė atė mėnyrė qė ne kemi dėgjuar ungjillin dy herė, nė njė kohė kur ka miliona nė botė qė nuk e kanė dėgjuar kurrė ungjillin!

d. Nė durimin e Perėndisė. "Dhe Perėndia i durimit dhe i ngushėllimit ju dhėntė juve tė keni po ato mendime me njėri-tjetrin, sipas Jezus Krishtit" (Romakėve 15:5). Kėtu vėmė re qė durimi i Perėndisė ėshtė njė titull hyjnor, sepse Ai ėshtė Perėndi i durimit! Kjo ėshtė shfaqur mė sė miri nė kėto pika:

(1) Trajtimi i mėkatarėve pėrpara pėrmbytjes nga ana e Tij. "Qė dikur ishin rebelė, kur durimi i Perėndisė i priste nė ditėt e Noeut, ndėrsa po ndėrtohej arka, nė tė cilėn pak vetė, gjithsej tetė, shpėtuan nėpėrmjet ujit" (1 Pjetrit 3:20). Zoti e shfaqi durimin e Tij, sė paku, pėr njėqind vjet. Gjatė kohės qė arka ishte duke u pėrgatitur, ungjilli u predikua, njerėzit u paralajmėruan. Mė nė fund, durimi i Tij mbaroi dhe pėrmbytja i zhduku tė gjithė jobesimtarėt. E tillė do tė jetė ajo qė do tė ndodhė me ardhjen e Birit tė Njeriut, nė zbulesėn e Tij nė fundin e Rrėmujės. Tė gjithė ata qė nuk gjenden nė "arkė", qė ėshtė Jezus Krishti, do tė shkatėrrohen.

(2) Trajtimi i Izraelit. "Megjithatė kur do tė ndodhen nė vendin e armiqve tė tyre, unė nuk do t'i pėrēmoj dhe nuk do t'i urrej sa t'i asgjėsoj krejt dhe tė prish besėlidhjen time qė kam lidhur me ta; unė jam Zoti Perėndia i tyre; por pėr dashurinė ndaj tyre do tė kujtohem pėr besėlidhjen e lidhur me stėrgjyshėrit e tyre, qė i nxora nga vendi i Egjiptit para syve tė kombeve pėr tė qenė Perėndia i tyre. Unė jam Zoti" (Levitiku 26:44, 45).

Izraeli sot ėshtė pa Perėndi, dhe me kėtė nuk duam tė themi se Izraeli ėshtė mė keq se ēdo komb tjetėr, por vetėm duam tė themi se ai ėshtė pa Perėndinė. Jehova ka dėrguar profetė tek ai, por ai i ka vrarė me gurė. Ai u dėrgoi edhe Birin e Tij, edhe Atė e kryqėzuan. Ata janė shpėrndarė nė gjithė skajet e dheut pėr shkak tė mėkatit tė tyre. Megjithatė, Perėndia ka treguar durimin e Tij dhe ky durim do tė shpaguhet, sepse ai komb do tė rilindė brenda njė dite, dhe gjithė Izraeli (tė gjallėt nė kohėn e zbulesės sė Jezus Krishtit) do tė shpėtohet!

(3) Trajtimi i Botės sot. Pse nuk godet sot Perėndia? Pse lejohen njerėzit tė blasfemojnė Perėndinė e qiellit dhe Birin e Tij Jezus Krishtin? Arsyeja gjendet nė durimin e Perėndisė.

H. Mėshira e Perėndisė.

1. Nė citimet e saj. "(sepse Zoti, Perėndia yt, ėshtė njė Zot mėshirėplotė); ai nuk tė ka braktisur dhe nuk do tė tė shkatėrrojė, nuk do tė harrojė besėlidhjen pėr tė cilėn iu betua etėrve tė tu." (Ligji i Pėrtėrirė 4:31). "Zoti ėshtė i mėshirshėm dhe zemėrbutė, i ngadalshėm nė zemėrim dhe i madh nė mirėsi … Por mirėsia e Zotit vazhdon nga pėrjetėsia nė pėrjetėsi pėr ata qė kanė frikė prej tij, dhe drejtėsia e tij pėr bijtė e bijve" (Psalmi 103:8, 17).

2. Nė shpjegimin e saj. Ka njė ndryshim i vogėl nė kuptim ndėrmjet fjalėve "mėshirė" dhe "hir". Mėshirė, nė pėrgjithėsi, ėshtė pėrdorur nė Dhiatėn e Vjetėr, kurse hir nė Dhiatėn e Re. Mėshira dhe dashamirėsia e Dhiatės sė Vjetėr shkojnė sė bashku. Dikush ka thėnė qė mėshira ėshtė negative dhe dashamirėsia ėshtė pozitive. Mėshira u jepet tė pabindurve, kurse dashamirėsia u jepet tė bindurve dhe tė dyja sė bashku pėrbėjnė hirin.

3. Nė shfaqjet e saj.

a. Duke falur mėkatarin. "Qė mė parė isha blasfemues, pėrndjekės dhe i dhunshėm; por m'u dha mėshira, sepse i bėra nga padija, nė mosbesimin tim" (1 Timoteut 1:13).

b. Duke hequr fajin dhe ndėshkimin. "Ai nuk na trajton siē e meritojnė mėkatet tona dhe nuk na dėnon nė bazė tė fajeve tona. Sepse sa tė lartė janė qiejtė mbi tokėn, aq e madhe ėshtė mirėsia e tij ndaj atyre qė kanė frikė prej tij. Sa larg ėshtė lindja nga perėndimi, aq shumė ai i ka larguar nga ne fajet tona" (Psalmi 103:10-12).

c. Duke ēliruar ata qė janė nė rrezik. "Sillu nga unė, o Zot, ēliroje shpirtin tim; shpėtomė, pėr hir tė mėshirės sate" (Psalmi 6:4).

d. Duke shpėtuar objektet e saj. Luka 10:33-37 jep shėmbėlltyrėn e Samaritanit tė Mirė. Pasi e ka treguar shėmbėlltyrėn, Jezusi pyet: "Cili nga kėta tė tre, pra, tė duket se qe i afėrmi i atij qė ra nė duart e kusarėve?" Dhe pėrgjigjja erdhi: "Ai qė u tregua i mėshirshėm ndaj tij". S'ka asnjė dyshim qė Jezusi ishte tipizuar nė Samaritanin e Mirė dhe ėshtė Ai qė me anė tė mėshirės sė Tij shpėton objektet e pėrkujdesjes sė Tij.

I. Hiri i Perėndisė.

1. Citimi i tij. "Ai na shpėtoi, jo me anė tė veprave tė drejta qė ne bėmė, por sipas mėshirės sė Tij, me anė tė larjes sė rilindjes dhe ripėrtėritjes sė Frymės sė Shenjtė, tė cilėn e derdhi me mbushulli mbi ne, me anė tė Jezus Krishtit, shpėtimtarit tonė, qė ne, tė shfajėsuar me anė tė hirit tė tij, tė bėhemi trashgimtarė tė jetės sė pėrjetshme, sipas shpresės qė kemi" (Titit 3:5-7). "Nė tė cilin kemi shpengimin me anė tė gjakut tė tij, faljen e mėkateve sipas pasurisė sė hirit tė tij" (Efesianėve 1:7). "Dhe Perėndia i ēdo hiri qė ju thirri nė lavdinė e tij tė pėrjetshme nė Krishtin Jezus, mbasi tė keni vuajtur pėr pak kohė, do t'ju bėjė tė pėrsosur ai vetė, do t'ju bėjė tė patundur, do t'ju forcojė dhe do t'ju vėrė themel" (1 Pjetri 5:10). Shihni edhe 1 Korintasve 6:1.

2. Shpjegimi i tij. Thuhet qė hiri ėshtė i papėrcaktueshėm. Hiri rrjedh gjithmonė pa ndėrprerje. Ne mund tė duam njė qė ėshtė i barabartė me ne, ose njė qė ėshtė mė i madh se ai qė ėshtė i barabartė me ne, madje ndonjėherė ndonjė qė ėshtė mė i vogėl se ne, por shikoni ndryshimin e madh ndėrmjet nesh dhe Perėndisė. Kėtu nuk mund tė ketė asnjė krahasim. Hiri i Perėndisė ndaj nesh ėshtė njė nder i pameritueshėm.

3. Shfaqjet e tij.

a. Hiri shfajėson. Hiri i shpall shenjtorėt tė drejtė: "sepse tė gjithė mėkatuan dhe u privuan nga lavdia e Perėndisė, por janė shfajėsuar falas me anė tė hirit tė tij, nėpėrmjet shpengimit qė ėshtė nė Krishtin Jezus" (Romakėve 3:23-24).

b. Hiri vendos drejtėsinė. Kjo do tė thotė qė me aktin e hirit tė Perėndisė, drejtėsia e Perėndisė i ngarkohet mėkatarit qė beson: "Edhe atij qė vepron, shpėrblimi nuk i konsiderohet si hir por si borxh; ndėrsa atij qė nuk vepron, por beson nė atė qė shfajėson tė paudhin, i numėrohet pėr drejtėsi" (Romakėve 4:4-5). "Dhe ai i besoi Zotit, qė ia vuri nė llogari tė drejtėsisė" (Zanafilla 15:6).

c. Hiri kumton njė natyrė tė re. "Ju nė fakt, jeni shpėtuar me anė tė hirit, nėpėrmjet besimit dhe kjo nuk vjen nga ju, por ėshtė dhuratė e Perėndisė, jo nga veprat, qė tė mos mburret askush. Ne nė fakt jemi vepra e tij e krijuar nė Krishtin Jezus pėr vepra tė mira qė Perėndia pregatiti qė mė parė, qė ne tė ecnim nė to" (Efesianėve 2:8-10).

d. Hiri shpėton. Pse, vallė, na ka shpėtuar Perėndia? E vetmja pėrgjigje ėshtė: hiri! "Ju nė fakt, jeni shpėtuar me anė tė hirit nėpėmjet besimit; dhe kjo nuk vjen nga ju por ėshtė dhuratė e Perėndisė" (Efesianėve 2:8).

e. Hiri mėson. "Sepse hiri shpėtues i Perėndisė iu shfaq tė gjithė njerėzve, dhe na mėson tė mohojmė pabesinė dhe lakmitė e botės, sepse ne rrojmė me urtėsi, me drejtėsi dhe me perėndishmėri nė kėtė jetė" (Titit 2:11-12).

J. Besnikėria e Perėndisė.

Mungesa e besnikėrisė ėshtė mėkati mė i madh i ditėve tė sotme. Kjo ėshtė e vėrtetė nė ēdo rrugė tė jetės, qoftė nė biznes, nė kishė apo nė shtet. Por ne kemi njė Perėndi qė ėshtė besnik nė ēdo kohė dhe nė ēdo rrethanė. Fjala e Tij e nxjerr nė pah besnikėrinė e Perėndisė me anė tė:

1. Citimit. Shumė pjesė tė Shkrimit e theksojnė besnikėrinė e Perėndisė: "Prano, pra, qė Zoti, Perėndia yt ėshtė Perėndia, Perėndia besnik qė repekton besėlidhjen e tij dhe tregohet i mbarė deri nė brezin e njėmijtė ndaj atyre qė e duan dhe zbatojnė urdhėrimet e tij" (Ligji i Pėrtėrirė 7:9). "Besnik ėshtė Perėndia nga i cili jeni thirrur nė bashkėsinė e Birit tė Tij Jezus Krishtit, Zotit tonė" (1 Korintasve 1:9). "Asnjė tundim nuk ju ka gjetur juve pėrveē se tundimi njerėzor; por Perėndia ėshtė besnik dhe nuk do tė lejojė qė t'ju tundojnė pėrtej fuqive tuaja, por me tundimin do t'ju japė dhe rrugėdalje, qė ju tė mund ta pėrballoni" (1 Korintasve 10:13). Shihni pėr kėtė edhe Ligji i Pėrtėrirė 32:4, 1 Thesalonikasve 5:24, 2 Thesalonikasve 3:3, 1 Gjoni 1:9.

2. Shpjegimit. Kuptimi i besnikėrisė ėshtė qėndroj, mbėshtetem, ndihmoj. Perėndia ėshtė mbėshtetja jonė; ėshtė Ai mbi tė cilin mund tė mbėshtetemi, kur ne rrėzohemi. Ai ėshtė ndihma jonė nė ēdo kohė!

3. Shfaqjes. Si vėrtetohet se Zoti ėshtė besnik?

a. Nė mbajtjen e premtimit tė Tij. "Le ta mbajmė tė patundur rrėfimin e shpresės sonė, sepse ėshtė besnik ai qė premtoi … sepse ju keni nevojė pėr ngulm qė mbasi, tė bėni vullnetin e Perėndisė tė merrni gjėrat e premtuara. Edhe fort pak kohė edhe ai qė duhet tė vijė do tė vijė dhe nuk do tė vonojė" (Hebrenjve 10:23, 36-37). Premtimi i lindjes sė birit nga e virgjėra nė Isaia 7:9 ėshtė pėrmbushur nė Luka 1:26-38, 2:7, premtimi i Perėndisė ndaj Abrahamit nė Zanafilla 15:13, qė fara e tij do tė shkonte nė Egjipt dhe do tė qėndronte atje pėr katėrqind vjet, ėshtė pėrmbushur nė Eksodi 12:41. Shihni gjithashtu Ligji i Pėrtėrirė 7:9, 1 Mbretėrve 8:23-24, 56.

b. Nė ruajtjen e njerėzve tė Tij. Shihni Jeremia 51:5 dhe Vajtimet 3:22-23 dhe mund tė vini re se, kur njė popull bėhet popull i Perėndisė, ėshtė i Tij pėrgjithmonė. Kjo ndodh sepse Perėndia ėshtė besnik: "Ėshtė njė hir i Zotit qė nuk jemi shkatėrruar plotėsisht, sepse mėshirat e tij nuk janė mbaruar plotėsisht. Pėrtėriten ēdo mėngjes; e madhe ėshtė besnikėria jote" (Vajtimet 3:22-23). "Sepse Izraeli dhe Juda nuk kanė qenė braktisur nga Perėndia i tyre, nga Zoti i ushtrive, megjithėse vendi i tyre ishte plot me faje kundėr tė Shenjtit tė Izraelit" (Jeremia 51:5). Shkrime tė tjera nxjerrin nė pah besnikėrinė e Perėndisė nė ruajtjen e popullit tė Tij: "Prandaj edhe ata qė vuajnė sipas vullnetit tė Perėndisė, le t'i besojnė shpirtrat e vet atij, si te Krijuesi besnik, duke bėrė tė mirėn" (1 Pjetri 4:19). Shihni edhe Psalmi 89:20-26, 2 Timoteu 2:13.

c. Nė qortimin e fėmijėve tė Tij. Perėndia ėshtė besnik nė realizimin e "rrahjes" sė bijve tė tij tė larguar: "Unė e di, O Zot, qė dekretet e tua janė tė drejta, dhe qė ti mė ke hidhėruar nė besnikėrinė tėnde" (Psalmi 119:75). Korrigjimi ėshtė i nevojshėm kur ne nuk i bindemi Zotit tonė dhe mund tė mbėshtetemi tė sigurt tek besnikėria e Perėndisė pėr tė mbajtur kėtė shprehje me respekt: "Sepse Perėndia ndreq atė qė do dhe fshikullon ēdo bir qė i pėlqen" (Hebrenjve 12:6).

d. Nė faljen e mėkateve tona. "Nė qoftė se i rrėfejmė mėkatet tona, ai ėshtė besnik dhe i drejtė tė na falė mėkatet dhe tė na pastrojė nga ēdo paudhėsi" (1 Gjoni 1:9).

e. Duke iu pėrgjigjur lutjeve tona. Si mund ta dimė qė lutjet tona marrin pėrgjigje? Perėndia na urdhėron qė t'i lutemi pa pushim. Si e dimė qė kjo do tė sjellė ndonjė tė mirė? Ne e dimė se Perėndia u pėrgjigjet lutjeve tona, sepse besnikėria e Perėndisė na siguron qė veshėt e Tij do tė jenė gjithmonė tė hapur ndaj thirrjeve tė bijve tė Tij: "Dėgjoje lutjen time, o Zot, vėru veshin lutjeve tė mia; pėrgjigjmu me besnikėrinė dhe drejtėsinė tėnde" (Psalmi 143:1).

4. Zbatimi.

          a. Do tė na ruajė nga shqetėsimi.

          b. Do tė kontrollojė mėrmėritjet tona.

          c. Do tė rritė besimin tonė tek Perėndia.

K. Shenjtėria e Perėndisė.

Kur pėrmendim shenjtėrinė e Perėndisė, si tipari i fundit i Tij, nuk duhet tė mendojmė se ėshtė i parėndėsishėm. Trajtoni sė pari:

1. Shenjtėrinė natyrore. Ky ėshtė quajtur tipari themelor me tė cilin Perėndia do qė njerėzit ta njohin Atė. Disa studiues tė Biblės deklarojnė se ky ėshtė tipari mė i rėndėsishėm i Perėndisė. Kjo ndodh sepse shenjtėria ėshtė pėrmendur mė shpesh se tiparet e tjera nė Shkrimet e Shenjta, madje edhe mė shumė sesa fuqia e tij. Shenjtėria ėshtė me tė vėrtetė "tipari i tipareve". Kur nuk mendojmė shumė pėr shenjtėrinė e Perėndisė, atėherė do tė mendojmė pak pėr mėkatin.

Sot po jetojmė nė ditė tė mbrapshta kur njerėzit bėjnė marrėveshje dhe kanė mendime tė lehta. Ėshtė shumė e vėshtirė t'i bėsh njerėzit tė kuptojnė gjendjen e tyre tė humbjes dhe rrezikun e ferrit qė ėshtė pėrpara tyre. Ata nuk mendojnė pothuajse fare pėr shpėtimin, sepse kanė njė ide tė zbehtė pėr shenjtėrinė e Perėndisė: "Kush barazohet me ty midis Perėndive, o Zot? Kush barazohet me ty, i mrekullueshėm nė shenjtėri, i madhėrishėm nė lėvdata, o ēudibėrės?" (Eksodi 15:11). "Sepse unė jam Zoti, Perėndia juaj; shenjtėrohuni, pra, dhe jini tė shenjtė sepse unė jam i shenjtė; mos u infektoni me asnjė prej kėtyre kafshėve qė zvarriten mbi tokė. Sepse unė jam Zoti qė ju bėri tė dilni nga vendi i Egjiptit, pėr tė qenė Perėndia juaj; jini tė shenjtė pra se unė jam i shenjtė" (Levitiku 11:44-45). "Mbi tė ishin serafinėt; secili prej tyre kishin gjashtė krahė; me dy mbulonte fytyrėn, me dy tė tjerė kėmbėt dhe me dy fluturonte. Njėri i bėrtiste tjetrit dhe i thoshte: 'I Shenjtė, i shenjtė, i shenjtė ėshtė Zoti i ushtrive. Tėrė toka ėshtė plot me lavdinė e tij'" (Isaia 6:2-3). "Sepse kėshtu thotė i Larti dhe i Madhėrishmi qė banon pėrjetėsinė dhe emri i tė cilit ėshtė i 'Shenjti': <<Unė banoj nė vendin e lartė dhe tė shenjtė bashkė me atė qė ėshtė i penduar dhe i pėrulur nė frymė, pėr tė ngjallur frymėn e tė pėrulurve, pėr tė ngjallur frymėn e tė penduarve>>" (Isaia 57:15). "Tani unė nuk jam mė nė botė, por ata janė nė botė, dhe unė po vij te ti. O Atė i shenjtė, i ruaj ata nė emrin tėnd, ata qė mė ke dhėnė, qė tė jenė njė sikurse ne!" (Gjoni 17:11). "Mos e trishtoni Frymėn e Shenjtė tė Perėndisė, me tė cilėn jeni vulosur pėr ditėn e shpengimit" (Efesianėve 4:30). Shihni gjithashtu Levitiku 19:1-2, Jozueu 24:19, Psalmi 22:1-3, 99:5, 9 dhe 1 Pjetri 1:15-16.

2. Aspektet e shenjtėrisė. Kjo nėnkupton pėrbėrėsit e saj, qė janė:

a. Pastėrtia.

(1) Citimi i saj. "Dhe ky ėshtė mesazhi qė dėgjuam nga ai dhe po jua shpallim juve: Perėndia ėshtė dritė dhe nė Tė nuk ka kurrfarė errėsire" (1 Gjoni 1:5).

(2) Shpjegimi i saj. Nė Atė ėshtė drita. Nė Atė nuk ka kurrė errėsirė. Drita ėshtė gjithmonė e pastėr. Nuk mund tė gjesh kurrė dritė tė papastėr dhe askush nuk mund tė krijojė dritė tė papastėr. Perėndia ėshtė dritė, i pastėr, i veēuar nga paudhėsitė. Janė dy faza tė pastėrtisė: negative, i lirė nga ēdo paudhėsi dhe pozitive, i pastėr. Perėndia nė shenjtėrinė e Tij ėshtė i pastėr, i lirė nga ēdo paudhėsi dhe i pastėr nė thelb.

b. Drejtėsia (legjislative, nė anglisht "righteousness", nė italisht "rettitudine"). Ky ėshtė njė tjetėr element i shenjtėrisė.

(1) Citimi i saj. "Ai ėshtė Shkėmbi, vepra e tij ėshtė e pėrsosur, sepse nė tė gjitha rrugėt e tij ka drejtėsi. Ėshtė njė Perėndi qė nuk e njeh padrejtėsinė; ai ėshtė i drejtė dhe i mirė" (Ligji i Pėrtėrirė 32:4). "Ti je i drejtė, o Zot, si mund tė diskutoj me ty? Megjithatė do tė flas me ty lidhur me gjykimet e tua. Pse udha e tė pabesėve shkon mbarė? Pse jetojnė tė qetė ata qė veprojnė me pabesi?" (Jeremia 12:1). "O Atė, i drejtė, bota nuk tė ka njohur, por unė tė kam njohur, dhe kėta e kanė njohur se ti mė ke dėrguar" (Gjoni 17:25).

 (2) Shpjegimi i saj. Formula e drejtėsisė gjendet nė Ezekielin 18:5, 9: "Nė qoftė se dikush ėshtė i drejtė dhe zbaton ndershmėrinė dhe drejtėsinė …", qė do tė thotė t'i bėsh gjėrat me drejtėsi, "ai ėshtė i drejtė dhe me siguri ka pėr tė jetuar, thotė Zoti, Zoti". Perėndia ėshtė gjithmonė nė tė drejtėn. I tillė ėshtė karakteri i Tij. Drejtėsia gjithmonė kėrkon atė qė ėshtė e drejtė nė karakter. Perėndia kurrė nuk kėrkon atė qė nuk ėshtė e drejtė. Perėndia kurrė nuk urdhėron pėr diēka qė na shtyn nė gabim.

c. Drejtėsia (juridike, nė anglisht "justice", nė italisht "giustizia").

(1) Citimi i saj. "Zoti ėshtė i drejtė nė mes tė Tij, ai nuk kryen paudhėsi. Ēdo mėngjes ai sjell nė dritė drejtėsinė pa munguar asnjėherė, por i ēorodituri nuk njeh turp" (Sofonia 3:5). Shihni gjithashtu Ligji i Pėrtėrirė 32:4.

(2) Shpjegimi i saj. Fjala nė greqisht dhe hebraisht pėr drejtėsi ka tė njėjtin kuptim. Drejtėsia (righteousness, rettitudine) ėshtė kėrkesa legjislative e Perėndisė pėr shenjtėri. Drejtėsia (justice, giustizia) ėshtė mė shumė shenjtėri juridike, ose, ndryshe, akti juridik i Perėndisė qė kėrkon ndėshkim pėr ata qė nuk i mbajnė urdhėrimet e drejta tė Perėndisė. Drejtėsia, pra shenjtėria juridike, qeveris ata qė janė tė gjykuar dhe sjell ekzekutimin e atyre qė nuk mbajnė ligjin e Zotit. Drejtėsia juridike ėshtė ekzekutuesi i atyre qė nuk mbajnė urdhėrimet e shenjta tė Perėndisė. Drejtėsia e njeriut ėshtė shpeshherė gabim, por drejtėsia gjyqėsore e Zotit ėshtė gjithmonė e drejtė, kėshtu ėshtė edhe shenjtėria!

d. E vėrteta e Perėndisė.

(1) Citimi i saj. "Mė udhėhiq nė tė vėrtetėn tėnde dhe mė mėso, sepse ti je Perėndia i shpėtimit tim, unė shpresoj shumė te ti gjatė gjithė ditės … Tė gjitha rrugėt e Zotit janė mirėsi dhe vėrtetėsi pėr ata qė respektojnė besėlidhjen e tij dhe porositė e tij" (Psalmi 25:5, 10). "Perėndia nuk ėshtė njė njeri qė mund tė gėnjejė, as edhe bir njeriu qė mund tė pendohet. Kur ka thėnė njė gjė, nuk do ta bėjė? Ose kur ka shpallur njė gjė nuk do ta kryejė?" (Numrat 23:19). "Nė shpresėn e jetės sė pėrjetshme, tė cilėn Perėndia, qė nuk gėnjen, e premtoi para tė gjitha kohėrave" (Titit 1:2). Shihni edhe Ligji i Pėrtėrirė 32:4 dhe Psalmi 31:5, 86:15.

(2) Shpjegimi i saj. Ajo qė Perėndia ia ka shfaqur njeriut nė Fjalėn e Tij, ėshtė e vėrtetė e pėrjetshme. Perėndia nuk e kundėrshton kurrė Vetveten. Njė pjesė e Fjalės sė Tij nuk e kundėrshton kurrė njė pjesė tjetėr. A nuk jemi tė gėzuar qė Fjala e Zotit nuk ka qenė dakord me gjithė teoritė e vdekura tė sė kaluarės? Pėr tė mos qenė nė ankth, a nuk duhet tė jetė dakord Bibla me teoritė e ditėve moderne lidhur me krijimin, njeriun, etj.? Njeriu, kur ėshtė i ndarė prej Fjalės sė Perėndisė, nuk di asgjė. Gjithēka, pėrveē zbulesės sė Perėndisė, ėshtė thjeshtė supozim.

3. Shfaqjet e shenjtėrisė sė Perėndisė.

a. Me anė tė veprave tė Tij. Ēdo gjė qė ka krijuar Perėndia, ėshtė e pėrsosur dhe e shenjtė. Perėndia nuk e krijoi mėkatin. Perėndia nuk krijoi njė natyrė mėkatare qė ėshtė nė njeriun e pashpėtuar. Perėndia krijoi njeriun, i cili mėkatoi. Njeriu, duke mėkatuar, ia ka kaluar njerėzisė natyrėn e ēoroditur, natyrėn Adamike, ose, siē quhet ndryshe, "natyra mėkatare". Perėndia krijoi njeriun qė ishte i aftė pėr tė mėkatuar. Nė qoftė se Perėndia do tė krijonte njė njeri qė nuk mund tė mėkatonte, atėherė Ai do tė kishte bėrė njė makinė dhe jo njė qenie me vullnet tė lirė. Nga ana tjetėr, nė qoftė se Perėndia nuk do tė krijonte njeriun qė nuk mund tė mėkatonte dhe njeriun qė nuk ishte mekanizėm, atėherė njeriu jo vetėm do tė ishte si Perėndia, por do tė ishte Perėndi vetė. Perėndia nuk krijon Perėndi. Njeriu ėshtė mė i ulėt se Perėndia. Perėndia nuk mund tė mėkatojė, sepse nuk ėshtė nė natyrėn e Tij. Njeriu do tė kishte qenė Perėndi, nė qoftė se nuk do tė mund tė mėkatonte.

b. Me anė tė ligjeve tė Tij. Tė gjitha ligjet janė tė drejta, ato janė vėrtetėsi. Nuk ka asnjė gėnjeshtėr nė Ligjin e Perėndisė. Kėshtu Ligji i Perėndisė shfaq shenjtėrinė e Tij.

c. Me urrejtjen e Tij pėr mėkatin. A e dini pse tė krishterėt e sotėm janė dorėlėshuar ndaj mėkatit tė njė tjetri dhe ndaj mėkatit tė jobesimtarėve? Sepse ata nuk e urrejnė mėkatin siē e urren Perėndia. Shpesh themi se Perėndia e urren mėkatin, por Ai nuk urren mėkatarin. Kjo nuk ėshtė e vėrtetė. Perėndia e urren mėkatarin: "Ata qė lėvdojnė veten, nuk do tė mund tė qėndrojnė para syve tė tu; ti i urren tė gjithė ata qė kryejnė padrejtėsi" (Psalmi 5:5). Kjo mund tė jetė njė zbulesė pėr disa nga ne. Perėndia e urren mėkatarin pėr shkak tė mėkatit tė tij dhe jo pėr shkak tė vetes sė tij. Perėndia e urren mėkatarin, por edhe e do, sepse Ai e di qė, edhe pse i dėrrmuar nga mėkati, njeriu ėshtė i aftė pėr shenjtėri. Pse e dėnon Perėndia mėkatarin? Ai e bėn kėtė pėr shkak tė mėkateve tė mėkatarit. Kėshtu Perėndia e urren mėkatin, pavarsisht se ku gjendet, si tek mėkatari i pashpėtuar, ashtu edhe te besimtari i Tij. Qėndrimi dhe sjellja e Perėndisė ndaj mėkatit shfaq shenjtėrinė e Perėndisė.

d. Me dashurinė e Tij pėr drejtėsinė. Perėndia e do drejtėsinė aq shumė, sa urren mėkatin: "Ti dėgjon nga qielli, ndėrhy dhe gjyko shėrbėtorėt e tu; dėno fajtorin, duke bėrė qė tė bjerė mbi kokėn e tij sjellja e tij dhe shpalle tė drejtė tė pafajshmin duke i dhėnė atė qė i takon sipas sė drejtės sė tij" (1 Mbertėrve 8:32). "E ke dashur drejtėsinė dhe e ke urryer paudhėsinė; prandaj Perėndia, Perėndia yt, tė vajosi pėrmbi shokėt e tu … sepse Perėndia nuk ėshtė i padrejtė qė tė harrojė mundimet tuaja tė dashurisė qė treguat pėr emrin e tij me shėrbesėn qė u bėtė dhe po u bėni shenjtorėve" (Hebrenjve 1:9, 6:10).

e. Me shfajėsimin e mėkatarit qė beson. Nė qoftė se njeriu do tė merrte atė qė meriton, nuk do tė mbetej gjė tjetėr veē ferrit; por ėshtė mėshira dhe hiri i Perėndisė qė i ofrojnė atij planin e shpėtimit, qė, nė qoftė se e pranon, e shpall tė drejtė mėkatarin qė beson: "Atė e ka paracaktuar Perėndia pėr tė bėrė shlyerjen nėpėrmjet besimit nė gjakun e tij, pėr tė treguar kėshtu drejtėsinė e tij pėr faljen e mėkateve, qė janė kryer mė parė gjatė kohės sė durimit tė Perėndisė, pėr tė treguar drejtėsinė e tij nė kohėn e tanishme, me qėllim qė ai tė jetė i drejtė dhe shfajėsues i atij qė e ka besimin nė Jezusin" (Romakėve 3:25-26).

f. Me kujdesin e Tij pėr shenjtorėt. "Zoti vepron me drejtėsi dhe mbron ēėshtjen e tė shtypurve" (Psalmi 103:6). "Shumė mė kanė shtypur qė nė rininė time, le ta thotė Izraeli: 'Shumė mė kanė shtypur prej rinisė sime por nuk kanė mundur tė mė mposhtin. Lėruesit kanė lėruar mbi kurrizin tim dhe kanė bėrė aty brazda tė gjata'. Zoti ėshtė i drejtė, ai i preu litarėt e tė pabesėve" (Psalmi 129:1-4). Shihni gjithashtu Psalmi 98:1-3, 145:15-19 dhe 2 Timoteu 1:6-9.

g. Me kryqin e Tij. "Perėndia im, Perėndia im, pse mė ke braktisur?" (Psalmi 22:1). Ne mund tė kemi njė shikim tė shpejtė tė kryqit duke lexuar vargun e mėsipėrm dhe vargjet e tjera tė Psalmit 22. Ky psalm ėshtė profetik, i folur apo i shkruar rreth nėntėqind vjet pėrpara se Krishti tė vdiste nė kryqin e Kalvarit. Vdekja e Krishtit ėshtė njė shfaqje e pėrsosur e shenjtėrisė sė Perėndisė. Krejt natyrshėm dikush mund tė pyeste se si mund tė ndodhė kjo. E dimė qė Perėndia e urren mėkatin, prandaj, as kur Biri i Tij u bė "mėkat pėr ne, qė nuk njihte mėkat", qėndrimi i Perėndisė ndaj mėkatit nuk ndryshoi. Perėndia e urreu mėkatin aq sa e kishte urryer gjithmonė, edhe kur e bėri Birin e Tij mėkat. Biri i Tij nuk ia ndryshoi fare Atij mendimin. Prandaj Jezusi u bė i urryer nga Ati pėr shkak tė mėkatit. Jezusi nuk u bė kurrė mėkatar, por u bė mėkat. Meqenėse Perėndia e urreu mėkatin ("Dhe i pėlqeu ta rrihte dhe ta bėnte tė vuante", Isaia 53:10a), e braktisi Birin e Tij, sepse Perėndia do ta braktisė gjithmonė mėkatin. Shenjtėria e Perėndisė nuk ndryshoi.

---

Ktheu tek faqja: Përmbajtja e Librit

© Copyright  Tė Krishterėt  Pėrgjigjen Faqja Kryesore | Kush Jemi | Tė Rejat |  Kontakt | Kėrko "Të jini gjithëherë të gatshëm t'u jipni përgjigje ēdo njërit që kërkon nga ju shpjegime per shpresën që ju keni (1 Pjetrit 3:15)"