Kapitulli 4: Saktësia e Biblës

Kapitulli 4: Saktësia e Biblës

Imagjinoni për pak çaste se si do të ishte sikur të kishin ekzistuar audio dhe videokasetat, televizioni dhe kompjuterat në kohën e profetëve, të cilët, të frymëzuar nga Perëndia, e hodhën mesazhin e tij në letër. Sot do të kishim mundësi të shikonim dokumentet origjinalë të veprës së tyre, ose do të dëgjonim bisedat e tyre, por fatkeqësisht një gjë e tillë nuk na është dhënë. Gjithçka që ne kemi është mesazhi i tyre i rregjistruar në Bibë!. Bibla është kopjuar shpesh, ndaj dhe disa persona pyesin: 'A mund të jemi të sigurtë që Bibla është ruajtur me saktësi?'.

Dorëshkrimet origjinale

Disa njerëz thonë se ata e besojnë Biblën, por jo Biblën e sotme. Një nga kundërshtimet më të shpeshta është fakti se dorëshkrimet origjinale nuk ekzistojnë më. Disa njerëz e argumentojnë këtë duke thënë që vetë studiuesit e Biblës e pranojnë që të gjitha dorëshkrimet origjinale të Biblës kanë humbur.^[1]

Ndërkohë që mund të jetë e vërtetë se të gjitha dorëshkrimet origjinale të Biblës mund të kenë humbur, na duhet të mbajmë parasysh që kur u shkuan librat e Biblës, nuk kishte shtypshkronja për të mundësuar kopjimin. Çdo kopje duhet të shkruhej me dorë dhe, si rrjedhim, bëheshin shumë pak kopje. Në kushtet politike të asaj kohe ishte e pashmangshme që disa dorëshkrime të humbnin.

Dhiata e Vjetër

Ekzistojnë dorëshkrime hebraike të Dhiatës së Vjetër që datojnë para kohës së Muhamedit. Deri më vitin 1947, kopja më e vjetër e disponueshme e Dhiatës së Vjetër datonte rreth vitit 900 vZ (pra, viti 900 pas vitit të Zotit ose, viti 900 pas Krishtit). E gjitha kjo për shkak se një komitet studiuesish hebrenj bënë të njëjtën gjë që kishte bërë dhe Usmani (pasardhësi i tretë i Muhamedit). Më pas, u zbuluan Rrotullat e Detit të Vdekur dhe, bashkë me to edhe kopjet e plota dhe të pjesshme të të gjithë librave të Dhiatës së Vjetër, me përjashtim të Esterit. Të gjitha këto datojnë para vitit 70 vZ dhe shumë prej tyre madje edhe një shekull para kësaj date.

Papirusi Nash, që përmban pjesë nga Eksodi dhe Ligji i Përtërirë, daton midis viteve 100 pK (para Krishtit) dhe 70 vZ. Përveç kësaj, sot ekziston edhe një mbledhje prej 200 mijë fragmentesh tekstesh biblike në hebraisht dhe aramaisht, si dhe të tjera shkrime hebraike me natyrë fetare dhe jofetare. Këto njihen me emrin 'Fragmentet Geniza' dhe datojnë rreth vitit 400 vZ.

Gjithashtu, kemi në dispozicion lista të librave të Dhiatës së Vjetër të përpiluara para kohës së Muhamedit. Njëra, për shembull, është e Jozefit (90 vZ), e një historiani i cili u shkroi grekëve dhe romakëve në mbrojtje të kombit dhe besimit hebraik. Kemi listën e Kuvendit të Jamnisë (75- 117 vZ). Në këtë mbledhje etërit hebrenj, pas disa diskutimesh, ratifikuan librat e Dhiatës së Vjetër. Më vonë ishte Kuvendi i Laodicesë (363 vZ) që u mblodh për të njohur librat e Shkrimit të Dhiatës së Vjetër dhe Dhiatës së Re. Ekzistojnë edhe disa lista të tjera që gjenden në shkrimet e etërve të kishës së hershme dhe të tëra këto lista tregojnë se hebrenjtë ishin seriozë dhe të sigurtë për përmbajtjen dhe fjalën që ata kishin marrë. Të krishterët pranonin po këto Shkrime Hebraike si Fjalën e Perëndisë.

Ekzistojnë shumë përkthime të Dhiatës së Vjetër para kohës së Muhamedit, në greqisht, latinisht dhe sirisht. Ato rendisin të njëjtët libra të Dhiatës së Vjetër që kemi edhe ne sot. Dihet që kanë ekzistuar edhe përkthime në etiopisht, armenisht, gjeorgjisht etj. Para kohës së Muhamedit.

Dhiata e Re

Për sa i përket Dhiatës së Re faktet janë më të shumta. Janë rreth 4.500 dorëshkrime të pjesshme dhe të plota. Dorëshkrimet e plota, të njohura si dorëshkrimet e Vatikanit, Sinait dhe të Aleksandrisë janë të famshme në të gjithë botën. Ato datoj në rreth viteve 300-450 vZ. Sot ekzistojnë dhe mund të përdoren për studim 192 dorëshkrime të Dhiatës së Re, si edhe pesë libra që përdoreshin në shërbesat e kishës e që përmbajnë pjesë të Shkrimit; të gjitha datojnë para Muhamedit dhe janë në greqisht.

Janë në dispozicion, gjithashtu, rreth 30 përkthime nga greqishtja të Dhiatës së Re të kryera para kohës së Muhamedit. Fragmenti më i hershëm i papirusit që përmban pjesë të vargjeve nga ungjilli sipas Gjonit 18:31-33,37-38 është përcaktuar si i datës 125 vZ dhe gjendet në bibliotekën Xhon Rajlands të Mançesterit, në Angli. Po kështu, ekzistojnë edhe dy fragmente greqisht, të gjetura midis Rrotullave të Detit të Vdekur, prej ungjillit sipas Markut dhe 1Timoteut. Të dyja këto fragmente datojnë para 70 vZ. Kemi dhe fakte nga drejtuesit e hershëm të Kishës (69-150 vZ). Ata shkruan rreth Biblës dhe cituan në shkrimet e tyre pjesë të Shkrimeve, aq sa sot është e mundur të formulohet pothuajse e tërë Dhiata e Re vetëm prej tyre. Të gjitha këto dorëshkrime kanë ndryshime midis tyre. Sidoqoftë, kushtojini vëmendje faktit se, krejt ndryshe nga besimi islam, këto variante nuk u shkatërruan. Ata janë ruajtur, mbledhur, studiuar dhe vlerësuar me shumë vëmendje dhe me paanësi. Asnjë prej këtyre ndryshimeve nuk ndikon në doktrinën e besimit të krishterë.

Në kohën e Dhiatës së Vjetër, hebrenjtë i nderonin shumë Shkrimet e Shenjta, ashtu si bëjnë sot shumë me Kur'anin. Ndaj edhe nuk do të lejonin që ndonjë pjesë e saj të bëhej pis apo të grisej e të hidhej tutje si plehrë. Ata ishin të përkushtuar t'i mësonin përmendësh, t'i kopjonin me saktësi dhe origjinali shfaqej gjithmonë me dinjitet dhe me ceremoni të madhe.

Ekzistojnë shumë libra të tjerë të lashtë të cilët nuk kanë dorëshkrime origjinale. Merrni në konsideratë Kur'anin. Nuk disponohet asnjë dorëshkrim origjinal e as ndonjë kopje e mëvoshm. Ndërkohë që ekzistonin disa kopje të ndryshme në gjuhë të tjera, Usman, pasardhësi i tretë i Muhamedit, ngriti një komitet për të mbledhur dhe përpiluar një version zyrtar të Kur'anit. Kur u përmbush kjo detyrë, ai urdhëroi që kopjet e përdorura dhe çdo kopje tjetër e disponueshme të digjej.^[2] Kjo nuk do të thotë se Kur'ani nuk është i vlefshëm. Por nuk duket e drejtë të pranosh Kur'anin dhe të hedhësh poshtë Biblën, kur asnjëra prej tyre nuk i disponon dorëshkrimet origjinale.

Saktësia e tekstit

Sigurisht që ne nuk jemi të gjithë historianë apo arkeologë, por ne mund të krijojmë një mendim tonin në një mënyrë tepër të thjeshtë - duke i lexuar ato! Lexoni, për shembull, historitë e Jezusit dhe shikoni nëse ka ndonjë të vërtetë në to. Le të shikojmë shërimin e një të verbri; gjëndet në tre nga katër rrëfimet për jetën e Jezusit (këto rrëfime quhen Ungjij). Historia tregohet tek Mateu 20:29-34; Marku 10:46-52: Luka 18:35-43. I verbri po lypte, diçka normale edhe sot për njerëz në vendet e varfra, të cilët nuk mund të sigurojnë dot bukën e gojës për shkak të ndonjë sëmundje apo ndonjë të mete. Dishepujt e Jezusit nuk u treguan shumë dashamirës ndaj të verbrit, përderisa i thanë atij të rrinte urtë. Por Jezusi i kushtoi shumë vëmëndje dhe e shëroi atë. Lexojeni vetë historinë dhe shikoni sesi besimi i këtij të verbëri tek Jezusi solli një ndryshim në jetën e tij dhe e mbushi atë me gëzim.

A na nevojitet Tora dhe Ungjilli?

Ndodh që miqtë myslimanë të thonë se, fundja, nuk kanë nevojë për shkrimet e hershme, sepse Kur'ani i përmban edhe ato, ndaj nuk nevojiten më. Sidoqoftë, Kur'ani nuk shkruan në asnjë vend që ai përmbledh Toran edhe Ungjillin. Në fakt, Kur'ani shpall të kundërtën. Kur'ani shpall se ekziston edhe në librat që i janë zbuluar njerëzve të tjerë më parë (Suretu 26:196). Për më shumë, ai shpall se iu është dhënë në mënyrë që arabët të mos ankohen se nuk e kuptojnë gjuhën në të cilën iu janë zbuluar librat e mëparshëm, Tora dhe Ungjilli (Suretu 6:157,158).

Edhe kur Muhamedi përcaktoi autoritetin e Kur'anit, ai e vendosi atë përkrah Toras dhe Ungjillit: '... sillni një libër prej Allahut që është edhe më udhëzues se këta të dy, edhe t'i përmbahem edhe unë atij!' (Suretu 28:49) Besimi islam kërkon prej një myslimani të besojë në librat e profetëve të mëparshëm dhe ky parim bën që ideja e zhvlerësimit të këtyre librave të jetë në kundërshtim me mësimin e Kur'anit, që u kërkon myslimanëve të shpallin: 'Ne nuk bëjmë dallim në asnjërin prej tyre...' (Suretu 2:136). Sot, pavarësisht prej metodave moderne që përdoren për botim dhe mjeteve të sofistikuara, nuk është e pazakontë të gjesh gabime në materialet e shtypura. Ndaj nuk duhet të habitemi nëse disa pjesë të ndryshme kanë hyrë në Bibël pa u vënë re. Të gjithë këto dorëshkrime duheshin të kopjoheshin me dore dhe nuk asnjë dorë njerezore aq të saktë, dhe asnjë aq të mprehtë sa të shmangë gabimet e mundshme. Në shumicën e përkthimeve moderne këto variante të ndryshme janë cilësuar me shënime në fund të faqes. Por ato janë të paktë në numër dhe nuk ndikojnë në mësimin e përgjithshëm të Dhiatës së Re dhe kjo është e rëndësishme.

Në diskutimet e tyre miqtë myslimanë, zakonisht, vënë në dyshim integritetin e dy pjesëve të shkurtra. Këto janë dymbëdhjetë vargjet e fundit të Ungjillit sipas Markut dhe Ungjilli sipas Gjonit 8:1-11. Disa dorëshkrlme i përfshijnë këto pjesë, ndërkohë që disa të tjerë jo. Këto paragrafë nuk përbëjnë më shumë se një gjysmë faqe të Biblës, gjatësia e të cilës i kalon një mijë e dyqind faqet. Në këto dy pjesë gjejmë po atë doktrinë që shfaqet edhe në pjesët e tjera te Dhiatës së Re. Ato i mbeten besnik mësimeve të përgjithshme të Dhiatës së Re. Nëse këto dy pjesë do t'i merrnim si prova për korruptimin e Biblës, atëherë duhet të themi të njëjtën gjë edhe për Kur'anin dhe çdo libër tjetër të asaj periudhe që shpall se është i frymëzuar.

Referimet

1. Ahmad Didat, A është Bibla Fjala e Perëndisë? (Durban: Islamic Propagation Center, 1982), fq. 64.
2. Sahih Bukhari, Vol. 6, fq. 479.

© Copyright Të Krishterët Përgjigjen
Faqja Kryesore | Kush Jemi | Të Rejat | Kontakt | Kërko
"Të jini gjithëherë të gatshëm t'u jipni përgjigje çdo njërit që kërkon nga ju shpjegime per shpresën që ju keni (1 Pjetrit 3:15)"