Kapitulli 5: Saktėsia e Biblės (2)

Zbulimet arkeologjike

Arkeologjia merret me studimin shkencor tė asaj qė ka mbetur nga e kaluara. Arkeologu studion rrėnojat e qyteteve tė lashta dhe shqyrton me kujdes poēet, veglat e sendet e tjera qė zbulon nė rrėnoja. Ai pėrpiqet tė lexojė ndonjė shkrim tė rregjistruar mbi gur, argjilė apo ndonjė lloj tjetėr materiali, qė i ka rezistuar kohės. Pėr shumė vite arkeologėt kanė punuar nė vendet e pėrmendura nė Bibė!. Zbulimet e tyre kanė nxjerrė nė dritė gjėra me tė vėrtetė tė mahnitshme.

Arti i tė shkruarit ka ekzistuar para kohės sė Moisiut

Kohė mė parė, disa studiues qė e kritikonin Biblėn kanė thėnė se shumė ngjarje tė cituara nė Bibėl nuk mund tė kenė ndodhur. Zbulimet e tanishme arkeologjike kanė treguar se gjėrat e pėrmendura nė Bibėl mund tė kenė ndodhur ashtu siē janė pėrshkruar. Pėr shėmbull, dikur mendohej se tė shkruarit nuk kishte lindur akoma nė kohėn e Moisiut, por zbulimet arkeologjike kanė treguar se ky supozim ka qėnė i gabuar.

Panc Pilati

Deri tani vonė, pėr kėtė guvernator romak ne kishim dėgjuar prej Dhiatės sė Re dhe shkrimeve tė Jozefit, Filos dhe Tacitit. Por nė vitin 1961 do tė zbulohej nė Cezareja (65 kilometra larg Jeruzalemit) njė pllakė guri ku ishin shkruar tre emra, pėrfshirė atė tė Pilatit dhe perandorit Tiber.[1]

Zakonet e shumė viteve para Krishtit

Zbulimet arkeologjike kanė treguar se zakonet nė vitet 2.000 para Krishtit pėrputhen me ato tė rrėfimit biblik tė Abrahamit.[2] Rrėfimi nė librin e Zanafillės pėr Jozefin nė pallatin e Faraonit, pėrdor termat e duhura dhe i referohet praktikave qė ndiqeshin me tė vėrtetė nė pallatin mbretėror nė Egjipt, 1.800 vjet para ardhjes sė Jezusit.[3]

Qyteti i Tirit

Ezekieli, i cili shkroi rreth viteve 592-580 pK, parashikoi rrėnimin e qytetit tė Tirit.[4] Kjo ndodhi gjatė mbretėrimit tė Nebukadnecarit tė Babilonisė. Mė vonė, Aleksandri i Madh erdhi dhe i pėrdori rrėnojat e qytetit pėr tė ndėrtuar njė urė pėr nė njė ishull. Po e njėjta profeci thotė gjithashtu, se atje ku dikur shtrihej qyteti, peshkatarėt do tė hedhin rrjetat e tyre, por qyteti nuk do tė rindėrtohej kurrė mė.[5] Qyteti modern i Tirit nuk ėshtė ndėrtuar mbi qytetin e vjetėr. Edhe sot, pas 2.500 vitesh qė kur u shpall kjo profeci, peshkatarėt vazhdojnė tė hedhin rrjetat e tyre nė bregun shkėmbor.

Shkatėnimi i Ninives

Rreth viteve 640 pK, profeti Nahum shkroi pėr shkatėrrimin e braktisjen e Ninives. Ai profetizoi qė ky kryeqytet i perandorisė asiriane do tė shkatėrrohej nga njė pėrmbylje.[6] Ai tha se shkatėrrimi do tė ishte i plotė.[7] Rreth vitit 612 pK, asirianėt u sulmuan nga armiqtė nė rrethinat e Ninives dhe qyteti u rrėnua aq shumė, saqė ishte e pamundur t'i lokalizoje rrėnojat e tij deri nė fund tė shekullit tė kaluar, 2.400 vjet pas betejės. Mund tė merren edhe shumė shembuj tė tjerė, por i mėsipėrmi shėrben pėr tė treguar integritetin dhe besueshmėrinė e Biblės, qė pėr ne do tė thotė se mund ta lexojmė atė me besim.

Profeci tė pėrmbushura

Profecia, nė kuptimin biblik, ėshtė zbulesa e sė vėrtetės sė Perėndisė pėr tė kaluarėn, tė tashmėn dhe tė ardhmen. Kėto profeci, shpesh janė pėrtej aftėsive parashikuese njerėzore dhe janė hollėsisht tė detajuara. Plotėsimi i kėtyre profecive nė histori ėshtė konfirmimi pėr frymėzimin e kėtyre profetėve nga Perėndia. Bibla pėrmend shumė profeci. Shumė prej tyre janė pėrmbushur, ndėrkohė qė ka tė tjerė qė nuk janė pėrmbushur akoma. Ja njė shembull: Libri i Isaias eshtė njė libėr profetik i shkruar qindra vjet pėrpara se tė lindte Jezusi. Por, ndėrsa lexojmė pjesė tė tij, habitemi sesi jeta e Jezusi ishte njė pėrmbushje e tyre. Fillimi i kapitullit 53 (vargjet 1 deri 3) flasin se si Jezusi i pėrbuz, dhe vazhdon tė thotė qė, pėr shkak se njerėzit nuk e kuptuan, ata e vranė (vargjet 7 deri 9). Megjithatė Perėndia i dha njė pozitė nderi dhe madhėshtie (vargjet 10 deri 12).

Profetė tė tjerė Ka njerėz sot, tė cilėt shpallin se mund tė parashikojnė tė ardhmen; por shqyrtojini mirė atė qė thonė ata. Shpesh ata janė kaq sipėrfaqėsor sa bėhen tė pavlefshėm. Parashikimet e tYre janė disa herė tė mira disa herė gabim, rallė me ndonjė vlerė tė rėndėsishme! Profecia biblike ėshtė e ndryshme. Profecitė biblike shpesh flasin pėr gjėra qė do tė ndodhin qindra vjet pasi profeti tė ketė vdekur. Profecitė e pėrmbushura tė Biblės janė njė fakt i fortė qė Bibla ėshtė njė libėr i Perėndisė, pasi vetėm Perėndia mund ta zbulojė tė ardhmen.

Referimet

1. Shiko Luka 3:1; Mateu 27:2; Marku 15:1-5; Luka 23:1; Gjoni 18:28- 29
2. Zanafilla 12-25
3. Zanafilla 39-41
4. Ezekieli 26:3-21
5. Ezekieli 26:5,14
6. Nahumi 2:6
7. Nahumi 3:15
 


Ktheu tek faqja: Përmbajtja e Librit

pixelburg.gif (801 bytes)

© Copyright  Tė Krishterėt  Pėrgjigjen
Faqja Kryesore | Kush Jemi | Tė RejatKontakt | Kėrko

"Të jini gjithëherë të gatshëm t'u jipni përgjigje ēdo njërit që kërkon nga ju shpjegime per shpresën që ju keni (1 Pjetrit 3:15)"